Covid-19 Verileri Hatalı mı?

Covid-19 salgınının ülkemize gelişinin ilk gününden beri halk tarafından veri konusunda bir şeffaflık isteği var. Sağlık Bakanlığı da bu isteğe binaen https://covid19.saglik.gov.tr sitesinden günlük olarak Türkiye Korona Tablosu isimli tabloyu paylaşmaya ve günlük vaka ve vefat sayılarını açıklamaya başladı. Ancak yakın zamanda Ayasofya’nın tekrardan ibadete açılması ve Kurban Bayramı gibi olayların ülke içi hareketliliği arttırması ve buna rağmen vaka sayılarının artmadığının düşünülmesi Türkiye Korona Tablosu’na  güveni biraz azalttı. Ben de bundan dolayı bu olayların olduğu zamanları ve Sağlık Bakanlığı’nın verilerini bir araya getirerek ufak bir karşılaştırma yaptım.

George Floyd:

Kaynak: https://www.worldometers.info/coronavirus/country/us/

Öncelikle normalde kalabalık etkinliklerde vaka sayılarının ne yönde bir eğilim aldığını görmek amacıyla 25 Mayıs’ta bir polisin (Derek Michael Chauvin) George Floyd isimli siyahi bir vatandaşın boynuna 8 dakika 46 saniye boyunca diziyle bastırarak nefessiz bıraktığı olayı hatırlayalım. Bu olayın ardından Amerika’da çok kapsamlı eylemler oldu ve yukarıdaki grafikte bu eylemlerin vaka sayısına etkisini görebilirsiniz.

25 Mayıs’ta olan olayın ardından 26 Mayıs’ta eylemler başlıyor ve artarak devam ediyor. Günlük vakaları incelerken 5 ile 10 gün sonrasındaki artışa bakmak (Hastalığın etkisini göstermesi ve test sonucunun gelmesi amacıyla) daha doğru olacaktır. AA’nın haberine göre en kapsamlı eylemler 10-20 Haziran arasında gerçekleşmiştir. Haziran’ın başında artan vakaların 15-30 Haziran arasındaki ivmelenişini grafikte rahatça görebiliyoruz. Günlük 25 bin olan vaka sayısı 50 bine çıkmış ve artmaya devam etmiştir. %100’lük bir artış söz konusu.

Ayasofya ve Kurban Bayramı:

George Floyd olayı ne kadar ülkemizdeki olaylarla karşılaştırılması zor bir örnek olsa da bizlere toplu aktivitelerin vaka sayısı ile olan ilişkisini anlatıyor. Ne kadar çok insan beraber bir şeyler yaparsa vaka sayısının da benzer şekilde artması bekleniyor. Şimdi de Ayasofya’nın açılması ve Kurban Bayramı ile vaka sayıları arasındaki ilişkiye bakalım. 24 Temmuz’da Ayasofya’nın açılışına 350 bin kişi katılıyor ve maske kuralına dikkat edilse de sosyal mesafe pek de korunmuyor. Diğer yandan Kurban Bayramı tatili ise Türkiye’nin koronavirüs ile mücadelesindeki açıklarından oldu. Ramazan Bayramı’nda gösterilen tutum bu sefer yoktu. Plajlar ve sahiller maskesiz eğlenen insanların sosyal mesafeyi önemsemeyen görüntülerine şahitlik etti.

Bu iki durum vaka sayılarında artış eğilimi beklentisine sahip olmamıza sebep oluyor. Aşağıda, her günün Türkiye Koronavirüs Tablosu’nu toplayarak haftalık ortalamarını oluşturduğum grafiği incelediğimizde ise bekleneni göremiyoruz. Ayasofya’nın açılışı ve Kurban Bayramı’ndaki dikkatsizliklerimizin pek de önemli bedelleri olmamış. Vaka sayılarında artış var, ancak çok küçük bir artış. Vefat sayıları ise 1.5 aydır 17-19 aralığında yatay seyrediyor.

Kaynak: https://covid19.saglik.gov.tr

Vaka sayısındaki artış oranının ne kadar düşük olduğunun daha iyi anlaşılması adına daha uzun ölçekli olan aşağıdaki grafik incelenebilir.

Kaynak: https://covid19.saglik.gov.tr

Sağlık Bakanımız virüsün ölümcül olduğuna ve çok hızlı yayıldığına dair sürekli açıklama yaparken bu olayların verilere yansımaması ilginç geliyor. Eğer vakalar artmamaya devam ederse bu durumda iki farklı yorum yapılabilir:

  1. Evde kalma, sosyal mesafe ve maske takma tedbirleri o kadar da önemli tedbirler değil. Zira bu tedbirler salgının gidişatını o kadar da etkilemiyorlar.
  2. Veya verilerin toplanma ve yayınlanma sürecinde bir sorun var.

İsa Tayyip Alan

Boğaziçi Üniversitesi – Ekonomi Bölümü

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s