6-7 Eylül Olaylarının Gölgesinde Bir Pastane: Hay-Layf Pastanesi

Gayrimüslimler bu toprakların önemli bir yapıtaşıydı, bugün onlara Beyoğlu’nda, Pangaltı’da Galata’da rastlayamasak da bir zamanlar buradalardı. Hay-Layf Pastanesi, ekonomiyi Türkleştirme politikalarına kurban verilen işletmelerden yalnızca biri. Hay-Layf Pastanesini araştırırken devlet arşivlerinde, kitaplarda hiçbir şey bulunmuyor. Ne zaman açıldığı ya da kim tarafından açıldığı tam olarak bilinmiyor. Bütün bu bilgiler muğlak ancak araştırdığım kadarıyla başına neler geldiğinden bahsedeceğim.

EOKA örgütünün Kıbrıs’ta başlatmış olduğu Kıbrıs’ın Yunan topraklarına katılma planı Türkiye’de büyük gerginliğe neden oldu. Hatta 1950’lerde Kıbrıs Türktür Cemiyeti bile kuruldu. Her şey İstanbul Ekspres gazetesinin “Atamızın Evi Bomba ile Hasara Uğradı” manşeti ile başladı. Bu manşet İstanbul’da büyük bir karışıklığa neden oldu. Kıbrıs Türktür cemiyeti bu haber üzerine eylem yapmak istedi ve kendini “vatansever” gören bazı kimseler gayrimüslimlerin evlerini, işyerleri yağmalamaya, yıkıp dökmeye başladı. Maalesef bu zorba insanlar bununla da kalmayıp gayrimüslim kadınlara tecavüz ettiler, Dilek Güven 70’ten fazla gayrimüslim kadının tecavüze uğradığını söylüyor. Taksim, Pangaltı kısacası gayrimüslimlerin yaşadığı her yer yerle bir edildi. 6 Eylül’de saat 20.15’te, Haylayf Pastanesi ilk yakılıp yıkılan yer olarak tarihe geçti. Hay-Layf Pastanesi Pangaltı’nın tam merkezinde bugün Ramada Otelinin bulunduğu yerde yer alıyordu. Ramada Otelinin web sitesinde de yazdığı gibi “Şehrin Tam Kalbinde”. Araştırmama göre Hay-Layf Pastanesi Asklipios Mazarakis ve A.Emanoildis adlı iki Rum tarafından açılıyor. Hay-Layf pastanesi ile ilgili bilgilere bazı edebi eserlerde ya da anılarda rastlıyoruz. Cem Atabeyoğlu Bir İstanbul Vardı kitabında Hay-Layf’ın semtin en ünlü köşelerinden olduğunu yazıyor. Hay-Layf Pastanesi, kendine özgü Hay-Layf tatlısı, bisküvisi ve Soupe Anglais (çikolatalı pudingi) ile tanınıyor. Şu an hakkında bilgi bulmak çok zor olsa da o dönem için çok bilinen bir pastane olduğu anlaşılıyor. 1955’teki olaylarda yok ediliyor, daha sonra 70’lerin en çok bilinen mekanlarından Tan Sineması ve Tunç Kafeterya açılıyor. Hay-Layf’ın, Pangaltı hamamının, Tan Sinemasının, Tunç Kafeteryanın yerinde bugün Ramada Oteli var. 2005’te açılan Ramada Oteli, Pangaltı’nın o zamanki dokusundan tamamen farklı görünüyor. Pangaltı şu an tamamen farklı bir görünüme sahip, neyse ki birkaç tarihi bina kendini korumayı başarabilmiş. 6-7 Eylül olayları ve daha sonrasında 1964’te yaşanan olaylar Türkiye’nin kozmopolitliğine büyük bir darbe vurmuştur. Keşke bugün de eskisi kadar renkli olabilsek.

Kaynaklar:

Can Dündar. “O Gün Belgeseli, Utanç Gecesi”, 2015

Dilek Güven. “Cumhuriyet Dönemi Azınlık Politikaları Bağlamında: 6-7 Eylül Olayları“. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

Rıfat N. Bali. “6-7 Eylül 1955 Olayları: Tanıklar- Hatıralar”. İstanbul: Libra Yayınları.

Sümeyra İsimbay

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s