II. Abdülhamid ve Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsü

TÜBİTAK tarafından organize edilen Covid-19`a karşı yürütülen aşı üretim projesine katılan Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsü çalışmalarına geçtiğimiz hafta başladı. Sultan II. Abdülhamid tarafından kurulan ve 126 yıldır aşı ve serum üretimi yapan enstitünün tarihine kısaca bakalım.

   Enstitünün alt yapısı II. Abdülhamid döneminde padişahın desteği ile tesis edilmiş mikrobiyoloji alanında hizmet veren ilk kuruluşlara dayanmaktadır. Bu kuruluşlardan ilki Paris Pasteur Enstitüsü`ne eğitim için gönderilen heyetin ülkeye dönüşü ile faaliyete geçen Dâülkelp (Köpek Hastalığı-Kuduz) Tedavihanesi`dir. 1887 yılında faaliyete geçen kurumda, kuduz aşısı üretimi ile İstanbul çevresinin sularının incelenmesi, enflüanza ve sığır vebası üzerine araştırmalar yürütülmüştür.

   Dâülkelp Tedavihanesi`nin çalışmalarına destek vermek amacı ile 1892 yılında İstanbul`da bir aşı hazırlama evi açılması II. Abdülhamid`in kararı ile açıklanmıştır. O dönemki adıyla, Telkihhane-i Şahane (çiçek aşısı üretim merkezi) 1894 yılında açılmış ve kurum sayesinde Osmanlı İmparatorluğu`nda resmi ve sürekli bir çiçek aşısı üretimi başlamıştır. İlerleyen yıllarda Telkihhane-i Osmani adını alan aşı üretim merkezi, literatürde Türkler tarafından kurulmuş ve idare edilmiş bir müessese olarak kabul edilmektedir.

   Günümüzdeki adıyla Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsü aşı üretiminde dışarıya olan bağımlılığı kaldırmak adına çalışmalarına devam etmektedir. Bu amaçla kurum, yaygın bir zoonoz hastalık olan Bruselloza (sığır, koyun ve keçi gibi hayvanlardan ve ürünlerinden buluşan bir hastalık) tedavisinde uygulanan aşı ihtiyacının %100`ünü karşılamaktadır.

   Enstitü bugün Covid-19`a karşı aşı üretimi üzerinde çalışmalarını sürdürüyor. Aşı çalışmalarını sürdüren laboratuvar ekibinde yer alan Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsü müdürü Dr. Fahriye Saraç “Biz zaten yıllardır hayvan aşılar geliştirerek ve üreterek insan sağlığını korumaya yönelik çalışmalarımızı devam ettiriyoruz. Covid-19`un da muhtemelen hayvan bulaşı olduğunu düşünerek aşı çalışmalarında yer aldık.” açıklamasında bulundu.

Tutku Akın

Boğaziçi Üniversitesi Atatürk İlke ve İnkılapları Tarihi Enstitüsü

Kaynakça:

Unat, Ekrem Kadri. Osmanlı İmparatorluğu`nda Bakteriyoloji ve Viroloji. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları. 1970.

Karlıkaya, Esin. “Osmanlı İmparatorluğu`nda Uygulanan Aşı ve Serumlar ile Bunların Üretildiği Kuruluşlar.” Balkan Medical Journey. 167-178.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s