0 Vakadan Kritik Eşiğe: Türkiye’de Koronavirüs

2019 yılının son günlerinde -27 Aralık 2019- Çin’in Hubei Eyaleti’ne bağlı Wuhan şehrinde ilk vakalarını gördüğümüz yeni tip koronavirüs ( COVID-19), çok geçmeden pek çok ülkede yayılım gösterdi. İran ve İtalya, Çin’in ardından virüsten en çok etkilenen ülkeler oldular. Daha sonrasında ise virüs hızla bütün Avrupa’ya yayıldı. Şu an geldiğimiz noktada, 197 ülke virüsten etkilenmiş durumda. Türkiye ise bu süre zarfında kısmi önlemler alarak virüse karşı ilk tedbirlerini uygulamaya koydu ama olayların seyrini değiştiren açıklama, 11 Mart gecesi Sağlık Bakanı Fahrettin Koca tarafından yapıldı. Türkiye, böylece, ilk koronavirüs vakası ile tanışmış oldu.

Bu yazımızda, 11 Mart 2020 tarihinden başlayarak koronavirüsün Türkiye macerasını ele alıyoruz. Bunu yaparken temel hareket noktamız Sağlık Bakanlığı’nın verileri olacaktır ama aynı zamanda medyaya yansıyan kimi haberleri ve eleştirileri de burada okuyucularımıza aktaracağız.

Koronavirüs Türkiye’de

Pek çok ülke yeni tip koronavirüsle ciddi sorunlar yaşarken, Türkiye’de 10 Mart 2020 akşamına kadar, bir dizi önlem dışında her şey normal seyrinde devam ediyordu. Türkiyeyi ayağa kaldıran haber ise “Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın gece yarısı 00:30’da açıklama” yapacağı bilgisinin medya ile paylaşılmasından sonra oldu. 11 Mart gecesi öncesi Fahrettin Koca tarafından yapılan açıklamada: Türkiye’de henüz virüse ratlanmadığı bilgisi paylaşıldı. Aynı açıklamada, Koca, bunun virüsün Türkiye’de olmadığı anlamına gelmediğini de ekledi.

 

Bu açıklamadan saatler sonra ise medya ile paylaşılan bilgiye göre: Sağlık Bakanı gece yarısı 00:30’da basın toplantısı gerçekleştirecekti. Bakan Koca toplantıya şu sözler ile başladı: “Üzücü ama korkutucu olmayan o haberi bildirmek istiyorum.”

Bakanın bu açıklamasıyla birlikte 11 Mart 2020 tarihi, Türkiye’de koronavirüs vakasının görüldüğü ilk gün olarak kayıtlara geçti.

 13 Mart’ta görülen 5 yeni vaka ile birlikte toplam vaka sayısı 6 oldu.

Bunu, 14 Mart’ta açıklanan 6 yeni vaka takip etti ve toplam sayı 12’ye ulaştı.

15 Mart’ta 18 ve 16 Mart’ta 47 yeni vaka tespit edildi.

Ve son olarak da 17 Mart itibariyle vaka sayısı 98 olarak açıklandı. 89 yaşındaki bir kişi de  koronavirüs dolayısıyla hayatını kaybetti. Bu, Türkiye’de koronavirüs kaynaklı ilk ölüm olarak kayıtlara geçti.

17 Mart itibariyle, vaka sayısının 7’nci gününde, Türkiye’deki genel tablo şu şekildeydi:

2616750_0af71a60050285e7c00692e3faa0699aKoronavirüs kaynaklı ilk ölümü, Bakan Fahrettin Koca şu sözlerle ifade ediyordu:

18 Mart’ta ise koronavirüs kaynaklı hem ölü sayısında hem de vaka sayısında artışlar oldu. 61 yaşındaki bir vatandaşın hayatını kaybetmesiyle ölü sayısı 2’ye yükseldi; 93 yeni vaka ile de toplam hasta sayısı 191’e ulaşmış oldu.

19 Mart akşamı ise Türkiye’deki durumun ne kadar ciddi olduğu gözler önüne bir kez daha serilmiş oldu. Koronavirüs kaynaklı 168 yeni vaka tespit edildi. 85 yaşındaki bir hasta da hayatını kaybetti. Böylelikle, toplam vaka sayısı 359’a; hayatını kaybeden sayısı da 4’e yükselmiş oldu.

20 Mart akşamı, Bakan Fahrettin Koca güncel verileri halkla paylaştı. 311 yeni vaka ortaya çıkmıştı. 5 hasta da aynı gün hayatını kaybetti. 20 Mart itibariyle koronavirüs kaynaklı hasta sayısı 670 oldu. Hayatını kaybedenlerin sayısı da 9’a yükselmiş oldu. Türkiye artık tam anlamıyla yeni tip koronavirüs (COVID-19) pandemisi ile boğuşmaktaydı.

Her geçen gün vaka ve hayatını kaybeden hasta sayısı hızla tırmanıyordu. 21 Mart’ta da farklı bir şey olmadı ve 277 yeni vaka ile toplam hasta sayısı 947’ye, 12 yeni ölümle toplam can kaybı da 21’e yükselmişti. Kaba veriler üzerinden hareket eden pek çok kişi, Türkiye’deki durumun İtalya ile hemen hemen aynı olduğuna dair görüşler sundu.

22 Mart’ta da var olan durumun aksine bir gelişme yaşanmadı. Yeni rakamlar hayli yüksekti: 289 yeni vaka ve hayatını kaybeden 9 kişi…

23 Mart’a geldiğimizde Türkiye’deki tablo hayli karamsardı. İnsanlar evlerine kapanmış, televizyon ve bilgisayarlarının başında Bakan Koca’nın açıklama yapmasını bekliyordu. Beklenen açıklama, önceki açıklamalarla hemen hemen aynı saatte yapıldı: 293 yeni hasta ve hayatını kaybeden 7 kişi… Bakanın aynı zamanda gençelere de bir uyarısı vardı: “Salgının dışında değilsiniz.”

Aynı gün, Bakan Koca yaptığı açıklamda pandemi ile olan mücadelede sağlık ekiplerinin sayısının arttırılacağı haberini de paylaştı: “32.000 sağlık profesyonelini işe alıyoruz.”

24 Mart akşamı Türkiye’de herkesin kanıksadığı o günlük açıklama yapıldı: 343 yeni vaka ortaya çıkmıştı; 7 hasta da hayata gözlerini yummuştu.

25 Mart akşamı Bakan Koca yeni rakamları açıkladı: 561 yeni tanı ve 15 yeni vefat haberi… Toplam hasta sayısı böylece 2.433’e ölü sayısı da 59’a ulaşmıştı. Durum her geçen gün kritikliğini koruyordu.

26 Mart’ta da vaka ve ölü sayıları katlanarak artıyordu: 1.196 yeni hastamız vardı artık; 16 hastamızı da kaybetmiştik.

27 Mart itibariyle Fahrettin Koca twitter üzerinden kendisi açıklama yapmak yerine, Sağlık Bakanlığının verileri paylaşmak için kurduğu sitedeki verileri paylaşmakla yetindi. Değişen bir şey yoktu. Hasta sayısı da hayatını kaybedenlerin sayısı da bir önceki güne nazaran artış göstermişti.

7f1ec29f-d5aa-45fb-8508-24ec70d02b456bc258fa-2fac-43a5-baff-009fce0f1a4a

28 Mart’ta da hasta ve ölü sayıları artmaya devam etti. 28 Mart ile birlikte toplam vaka sayısı 7.402, hayatını kaybeden sayısı da 108 olmuştu.

0c77398b-41ed-47b1-bb99-5d50817e01ea

29 Mart, 3o Mart gecesi yapılacak yeni açıklamaya kadar, elimizdeki en gücel verileri teşkil ediyordu: 1.815 yeni hasta ve hayatını kaybeden 23 kişi…

 

29mart2020-129mart2020-2

 

Türkiye’nin Koronavirüs Önlem Paketi

Koronavirüs yayılımının Türkiye’de artmasıyla birlikte, hükümet cephesinden peşi sıra önlem açıklamaları geldi. Ekonomiye yönelik alınan önlemlerde ise dikkat çeken husus, açıklanan paketin yalnızca sermayeyi korumaya yönelik olmasıydı. Ekonomiye yönelik önlem paketinde yer alanlar:

“100 MİLYAR LİRALIK ÖNLEM PAKETİ”

“Ekonomik İstikrar Kalkanı adını verdiğimiz bir paketle, COVİD-19 salgınının etkilerini azaltmak için toplamda 100 milyar liralık bir kaynak setini devreye alıyoruz.”

1- Perakende, AVM, Demir-Çelik, Otomotiv, Lojistik-Ulaşım, Sinema-Tiyatro, Konaklama, Yiyecek-İçecek, Tekstil-Konfeksiyon ve Etkinlik-Organizayon sektörleri için Muhtasar ve KDV tevkifatı ile SGK primlerinin Nisan, Mayıs ve Haziran ödemelerini 6’şar ay erteliyoruz.

2- Konaklama vergisini Kasım ayına kadar uygulamayacağız.

3- Otel kiralamalarına ilişkin irtifak hakkı bedelleri ve hasılat payı ödemelerini Nisan, Mayıs ve Haziran ayları için 6 ay süreyle erteledik.

4- İç havayolu taşımacılığında 3 ay süreyle KDV oranını yüzde 18’den yüzde 1’e indiriyoruz.

5- KOVİD-19 salgınıyla ilgili tedbirlerden etkilendiği için nakit akışı bozulan firmaların bankalara olan kredi anapara ve faiz ödemelerini asgari 3 ay öteleyecek ve gerektiğinde bunlara ilave finansman desteği sağlayacağız.

6- İhracattaki geçici yavaşlama sürecinde kapasite kullanım oranlarının korunması amacıyla ihracatçıya stok finansmanı desteği vereceğiz.

7- Bu dönemde işlerinin olumsuz etkilendiğini beyan ederek talepte bulunan esnaf ve sanatkârların Halkbank’a olan kredi borçlarının, Nisan, Mayıs ve Haziran anapara ve faiz ödemelerini 3 ay süreyle ve faizsiz olarak erteleyeceğiz.

8- Kredi Garanti Fonu limitini 25 milyar liradan 50 milyar liraya çıkartacak, kredilerde önceliği gelişmelerden olumsuz etkilendiği için likidite ihtiyacı oluşan ve teminat açığı bulunan firmalar ile KOBİ’lere vereceğiz.

9- Vatandaşlarımız için uygun ve avantajlı şartlarda sosyal amaçlı kredi paketleri devreye alınmasını teşvik edeceğiz.

10- 500 bin liranın altındaki konutlarda kredilendirilebilir miktarını yüzde 80’den yüzde 90’a çıkartacak, asgari peşinatı yüzde 10’a düşüreceğiz.

11- Virüsün yayılmasına karşı alınan tedbirlerin etkisiyle Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında temerrüde düşen firmaların kredi siciline “mücbir sebep” notu düşülmesini sağlayacağız.

12- Stopaj gibi kaynağında yapılan kesintilerin ödemelerini içeren içeren muhtasar beyannamelerin sürelerini 3 ay erteliyoruz.

13- Asgari ücret desteğini devam ettireceğiz.

14- Mevzuatımızdaki esnek ve uzaktan çalışma modellerinin daha etkin hale getirilmesini temin edeceğiz.

15- Kısa Çalışma Ödeneğini devreye alacak, bundan faydalanmak için gereken süreçleri kolaylaştırılacak ve hızlandırılacağız. Böylece faaliyetine ara veren işyerlerindeki işçilere geçici bir gelir desteği verirken, işverenlerin de maliyetini azaltmış olacağız.

16- En düşük emekli maaşını 1.500 liraya yükseltiyoruz.

17- Emeklilerin bayram ikramiyesini Nisan ayı başında ödüyoruz. Yine emeklilerimizin maaş promosyon ödemelerinin de, şubelere gitmelerine gerek kalmaksızın, doğrudan hesaplarına yatırılmasını sağlıyoruz.

18- Aile, Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığımızın belirlediği kriterlere göre ihtiyaç sahibi ailelere yapılacak nakdi yardımlar için ilave 2 milyar liralık bir kaynak ayırıyoruz.

19- İstihdamdaki sürekliliği temin etmek amacıyla 2 aylık telafi çalışma süresini 4 aya çıkartıyoruz.

20- Küresel tedarik zincirlerindeki aksama ihtimaline karşı hem üretimde, hem de perakende de belirlediğimiz önceliklere göre alternatif kanallar geliştireceğiz.

21- Tek başına yaşayan 80 yaş üstü yaşlılarımız için, sosyal hizmet ve evde sağlık hizmetlerinden oluşan periyodik takip programını devreye alıyoruz.”

Bunun dışında 27 Mart Cuma günü yeni bir önlem paketi daha açıklandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıkladığı önlemlerin tamamı şunlar:

  • “Şehirlerarası seyahatler bundan böyle valilik iznine bağlanmıştır.
  • Kamuda olduğu gibi özel sektörde de minimum personelle esnek çalışma sistemine geçilecektir.
  • Toplu taşıma araçlarında seyrek oturma düzeni uygulanacaktır.
  • Piknik alanları, ormanlar, ören yerleri gibi alanlar hafta sonları kapalı olacak, hafta içi de buralarda hiçbir şekilde toplu olarak bir arada bulunulamayacaktır.
  • Askerlerimiz 14 gün karantina kuralına uygun şekilde kontrollü olarak celp ve terhis uygulamasına tabi tutulacaktır.
  • Yurt dışı uçuşlar tamamen sona erdirilmiştir.
  • Tüm illerimizde valilerimizin başkanlığında pandemi kurulu oluşturularak alınan tedbirlerin takibi yapılacak, gerektiğinde o şehre mahsus ilave tedbirler de yine burada kararlaştırılacaktır.
  • Bu tedbirlerin başta İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli gibi büyükşehirlerimiz olmak üzere 30 büyükşehrimizin tamamında titizlikle uygulanması kararı uygulamaya geçmiştir. 30’un dışındakileri şimdilik saymıyorum. Sadece 30 büyükşehri sayıyorum. Buralarda titizlikle bunun uygulanmasına geçilecektir. Dolayısıyla bu 30 büyükşehrimizin valisi bu kararlılığı uygulamada alttaki kurullarıyla birlikte gösterecektir.”

 

Türkiye’de daha önce alınan önlemler çerçevesinde bütün eğitime 30 Nisan’a kadar ara verildi. Sonrasında, online eğitime geçildi.

Restoran, cafe, bar, gece kulübü gibi mekanların faaliyetleri geçici olarak durduruldu.

Ligler ertelenirken, birçok etkinlik de iptal edildi.

Halka ülke dışına seyahat etmemeleri ve ayrıca mecbur kalmadıkça evden çıkmama çağrısı yapıldı. 65 yaş üstüne de sokağa çıkma yasağı getirildi.

Ayrıca yurtdışından gelenlerden ilk etapta 14 gün kendilerini tecrit etmeleri istenirken, daha sonra virüsün tespit edildiği yerlerdem gelenler öğrenci yurtlarında karantina altına alınmaya başlandı.

Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş, yeni koronavirüs tehlikesi ortadan kalkıncaya kadar cami ve mescitlerde cemaatle namazlara ara verildiğini açıkladı.

Koronavirüs Bilim Kurulu oluşturuldu.

Skandallar, Komplo Teorileri: Medyaya Neler Yansıdı?

Koronavirüs’ün Türkiye’de medya içerisinde yer edinmesinden bugüne pek çok iddia ve komple teorisi de virüsle paralel olarak yayıldı.

Bu konuda öne çıkan iki isim oldu. Canan Karatay ve Oytun Erbaş.

Konu ile hiçbir şekilde alakaları olmamasına rağmen, Karatay “Kelle Paça” içmenin yeterli olacağı gibi mesnetsiz önerilerde bulunurken; Oytun Erbaş, ırkların genetik farklılıklarına vurgu yaparak tamamen bilim dışı bir şekilde Türkiye’nin koronavirüsten etkilenmeyeceğini savundu. Sonuç olarak, Türkiye de diğer pek çok ülke gibi ciddi şekilde pandemiden etkilendi ve bu iki popüler karakter de bir açıklama yapmadan medyayı terk ettiler.

Bunun dışında, gündemi meşgul eden çok daha ciddi iddialar da vardı. En önemlileri ise hasta/ölü sayısının halktan saklanması ve sağlık personelinin yeterli ekipmana sahip olmaması…

Deutsche Welle’de yer alan haber bu konuda ciddi şüphelerin olduğunu ortaya çıkardı.

İstanbul’da bir aile hekimi şu açıklamalarda bulundu:

“Doğru. Solunum yetmezliğinden ölüyor ama Covid’e bağlı solunum yetmezliği demesi lazım, demiyor. Kayıtlarda geçmese de herkes biliyor korona olduğunu. Çünkü test yapılmamış fakat bulgu var, kapı gibi. Akciğer filmi var, tomografi var, bariz. Temas öyküsü bariz, mesela umreden gelmiş veya İran, İtalya bağlantısı var, teması var. Bazen de test yapılıyor ama sonuç çıkana kadar hasta ölmüş oluyor.”

Başka bir sağlık çalışanı ise ekipman eksikliğine ilişkin sitemini şu şekilde dile getiriyor:

“Mesela tulum en çok ihtiyacımız olan şey. Tuvalete gidersen at, bir daha giyilmez. Hiçbir şey yapmasan da kontamine olduğu için değiştirmen gerek. İdareli kullanalım denecek bir durum değil, buna rağmen öyle kullanıyoruz. Kendimizi tutup tuvalete gitmeden, maskeyi çıkarmamak için sabahtan öğlene kadar çay içmeden idare edelim desek bile günde ikişer tane lazım. Bir kutu maskeye dün 250 lira verdim. Bulamıyoruz da, bulsak alacağız, canımızdan kıymetli mi?!”

Bu da Deutsche Welle’ye röportaj veren başka bir sağlık personelinin açıklaması:

“Hasta sayısı giderek artıyor, bizde de büyük tehlike var. En büyük kaynağı da hastanelerin bizatihi kendisi. Sağlık çalışanları büyük tehdit altında. Değişik hastanelerden ve aile hekimlerinden gelen bilgilere göre birçok hekim, hemşire ve diğer sağlık çalışanları pozitif.”

Sonuç yerine, yukarıda kısa da olsa koronavirüsün Türkiye’deki serüvenini aktarmaya çalıştık. Bunun yanı sıra, hükümetin önlem paketinde neler olduğuna yer vermeye çalıştık; ve son olarak da pandemi ile ön cephede mücadele eden sağlık personellerinin durumuna çok kısa da olsa değinmeye çalıştık. Görünen o ki pandemi konusunda hala ciddi şüpheler mevcut ve bir çok uzman hükümetin tam olarak gerekli adımları atmadığını düşünmekte.

 

Cumhurbaşkanlığı İletişim Ofisinin ve Sağlık Bakanlığının virüse dair güncel verileri paylaştığı siteler için:

https://covid19.saglik.gov.tr

https://corona.cbddo.gov.tr

 

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s