Brezilya’nın Benzersiz Krizi

Ünlü ekonomist Rudi Dornbusch’a göre para birimi krizleri ikiye ayrılır. 90’lar öncesinde yaşananlar göreceli olarak daha yavaştı.Aşırı değerlenen para bir ticaret açığı oluşturur ve bunun bedeli rezervlerdeki dövizlerin tükenmesiyle ödenir.Para normal değerine düşer ve oyun sona erer.Ekonomi Bakanı istifa eder ve hayat kaldığı yerden devam eder.

İkinci tür krizde Dünya Bankasından alınan paraların yanlış politikalar için kullanılması küresel piyasaları zarara uğratır.Ardından yurt içi bankalar da müdahil olur. Ekonomi patlar. Sermayenin akışı aniden tersine döndüğünde, para birimi çöker. İflas yaygındır. Hasar başkalarını etkileyecek kadar büyüktür.

Brezilya ise üçüncü tür benzersiz bir krize sürükleniyor.Seçimler yeni başkanlarını ve meclisin şeklini belirleyecek.Seçimlerin ardından ağır çekimde yaşanan krize verilecek tepkinin şekli belirlenecek.Oyun döviz piyasalarında oynanacak gibi görünüyor.Etki çok geniş kapsamlı olabilir. Ancak Brezilya, eski tarzda bir bilanço bakiyesi krizi belirtisi göstermiyor. Küresel sermayenin merhameti de konuyla alakasız . Brezilya’nın krizi aslında tamamen kendisiyle ilgili.

Brezilya’yı  Türkiye ve Arjantin’le kıyasladığımızda  piyasa krizinde olduklarını görüyoruz.Türkiye ve Arjantin finansal kriz için klasik şablona uyuyor.Çoğu ticaret açığı kaynaklı bir cari açığa sahipler. Yabancı borçlanma  ile yıllarca dolar cinsinden finanse edildi, Her ikisi de yüksek enflasyona sahip. İkisinin de çok az döviz rezervi var.Brezilya ise oldukça farklı.Cari dengeye sahip  ve enflasyon tüm zamanların en düşük seviyelerinden birinde.Döviz rezervleri ise dolar borçlarını gölgede bırakacak kadar geniş.

Brezilya’da sorun kamu finansmanın  tehlikeli bir yolda olması.Kamu borcu 4 yıl önce GSYİH’in %60’ına denkken bugün %84 seviyesine ulaşmış bulunuyor.Bu 2013’ten sonra gelirlerde yaşanan çöküntünün sonucu .Sert geçen resesyon da çare olmadı.Beklenmedik bir şekilde ortaya çıkan madencilikteki patlama ve kredi bazlı harcamalarla ekonomi pohpohlanmıştı.Bir benzeri maalesef tekrar yaşanmayacak.

Bu durum kamu harcamalarının kesintiye uğratılmasına ihtiyaç duyulacağını gösteriyor.Hükümetin maaş faturası gittikçe büyüyor.Aşırı cömert emekli maaşları da bir diğer problem.Emekli maaşları faiz dışı kamu borcunun %55’ini oluşturuyor.Brezilya yaşlandıkça maliyet gittikçe artıyor.2016’da kamu harcamalarını kısıtlayan anayasa değişikliği yapılmış olmasaydı durum daha da kötü olabilirdi.

Farklı bir Brezilya’da siyaset, tahvil sahiplerinin (hemen hemen tassaruf yapan tüm Brezilyalılar), emeklilerin, iyi ücretli devlet memurlarının ve ülkenin geri kalanının taleplerini uzlaştırmak isteyecektir. Bunun yerine, yolsuzluk krizi yöneten sınıfı yuttu. . Çöküş noktası, daha önce olmasa da, önümüzdeki Ağustos ayında olabilir, diyor Morgan Stanley’den Arthur Carvalho.Daha sonra 2020 için bir bütçe sunulmalıdır. Emeklilik reformunun gerçeleşmemiş olması durumunda, harcama sınırının altında kalmak için başka bir yerde büyük bir kısıtlamaya gidilmesi gerekecek. Ya da sınırın kendisi kaldırılmak durumunda kalıncak.

Tahvil sahipleri korkabilir. Yabancıların Brezilya’nın borcunun çok azının nedeni olmasına rağmen, yine de sermaye uçuşu yaşanacak , düşen para birimi ve artan tahvil getirileri olacaktır. Brezilyalı tasarruf sahipleri yükselen kamu borcundan kaynaklanacak enflasyonu ve ekonomik kaosu öngörürken, bundan kaçmak isteyeceklerdir. Latin Amerika’nın başka yerlerinde bulunan tasarruf sahipleri , uzun zamandır enflasyondan korunmak için paralarını off-shore hesaplarda tutuyor.Bu Brezilya için yeni bir deneyim olacak diyor Arthur Carvalho.Ancak, kısa vadeli faiz oranlarının düşük enflasyonu yansıtacak şekilde azalmasından dolayı, Brezilya’dan paranın çıkartılmasının  fırsat maliyeti nadiren düşük olmuştur.

Hiçbir şey asla yeni değil. Brezilya’nın geçmiş krizlerinin belirtileri yüksek enflasyon ve dış açıklardı. Ancak, söz konusu sorunun altında yatan sorun, maliye politikası diyor bir hedge fon olan Gávea Investimentos’da çalışan eski merkez bankası yöneticisi  Armínio Fraga. Yavaş gelişen bir krizin ortasında yapılan bir düzeltme en kötüyü önleyebilir diyor Dornbusch.Brezilya bunu gerçekleştirebilir.Ancak yapamazsa işler hızla kötüye gidecektir.

https://www.economist.com/finance-and-economics/2018/10/03/brazil-is-shaping-up-for-a-unique-kind-of-financial-crisis

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s