İran’ın Zor Günleri

Birleşik Devletler Başkanı Donald Trump Birleşmiş Milletler toplantısında yaptığı açıklamada  Ortadoğu’nun sorunlarının sorumlusu olarak bölgede ölüm kaos ve bozulmalar yaratan İran’ı ve “yolsuz yönetimini” suçladı. Trump , İran’ın ABD ve diğer dünya güçleriyle olan anlaşmasının ekonomik faydalarını askeri harcamaları yükseltmek ve terörizmi desteklemek için kullandığını iddia etti.Trump yönetimi Mayıs ayında anlaşmadan çekildiğini açıklamış ve İran’a ekonomik baskı uygulayarak kanlı planlarına engel olmak için ellerinden geleni yapacaklarını bildirmişlerdi.

Iran her zamanki gibi meydan okumalarla karşılık verdi. Cumhurbaşkanı Hassan Ruhani, Bay Trump ile görüşmeyeceğini, “Nazileri andıran yabancı düşmanı eğilimlerini” kınadığını ve Amerika’ya karşı zafer kazanacaklarını söyledi.Ruhani bu savaşın sona ermesinin 8 yıllık savaşın(600 bin İranlının ölümüne yol açan Irak-Iran savaşına referansla) sona ermesinden daha iyi olacağı görüşünde. Bir pragmatist olarak görülse de, nükleer anlaşmaya karşı çıkan ve Amerika’ya taviz vermek istemeyen bir sert Iranlıdan farklı değil.

Rejime meydan okuyan tek şey Trump değil.Silahlı bir grup 22 Eylül’de Ahvaz’da düzenlenen askeri bir geçitte bir grup saldırgan 12’si devrim muhafızı 25 kişiyi katletti.Ikı farklı örgüt saldırıyı üstlendi.Ahvaz’ın Kurtuluşu İçin Arap Mücadelesi Hareketi saldırının hemen ardından sorumluluğu üstlendi ancak birkaç gün sonra IŞİD bunun kendileri tarafından gerçekleştirildiğini açıkladı.Geçtiğimiz yıl Tahran’daki meclise gerçekleştirilen saldırıdan da sorumlu olan IŞİD prestijini korumak için yalan söylemeyi seçmiş olabilir.Rejim saldırıdan sonra ellerinde somut delil olmadan önce ABD’yi ardından bölgedeki kuklalar olarak nitelendirdiği Suudi Arabistan Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail’i suçladı.

İranlı yetkililer, korkunç komplo teorilerini severler.Ancak başkalarını suçlama sebeplerini anlamak çok da zor değil. Khuzestan, 2 milyon Arap’a ev sahipliği yapmaktadır (çoğu İranlı Pers asıllıdır).Arap yayıncılar son yıllarda açıkça bölgedeki Arapları desteklemekte bölgenin Fars işgali altında olduğunu iddia etmektedir.Bahreyn daha da ileri giderek bir caddesine Arap Ahvaz Bulvarı adını verdi.Saldırıyı üstlenen örgüt bunu dünyaya İngiltere merkezli olan ve Suudiler tarafından finanse edilen Iran İnternational adlı kanal aracılığıyla duyurdu.Suudi Arabistan’ın veliaht prensi ve fiili yöneticisi Muhammed bin Salman  ülkesinin İran içindeki savaşını sürdüreceğini söylemişti.

Iran’ın gözünde bu Arap taarruzu daha geniş ve kaygı verici bir cephenin bir parçası.Suudi Arabistan Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail ortak düşmanları İran’ı alt etmek adına kendi düşmanlıklarını rafa kaldırdı.Beyaz Saray bugünlerde kariyerlerinin çoğunu İran’da bir rejim değişikliğine ihtiyaç duyulduğunu iddia ederek geçiren isimlerle dolu.Trump ekibinin bazı kıdemli isimleri yakın bir döneme kadar Avrupa ve ABD tarafından terörist olarak tanımlanan Halkın Mücahitleri Örgütü ‘ne (Mujahideen-e-Khalq,) destek vererek reform yanlısı İranlıların bile tepkisini çekti.John Bolton örgütü yaşaması gereken bir muhalefet olarak nitelendirdi.23 Eylül’de eski Amerikan yetkililerinden oluşan bir grup Iran’ın akılsızca kapitülasyon ve Savaş arasında bir seçime zorlandığını söyledi.

 

Iran günden güne daha çok kuşatılmış hissediyor.Amerika 4 Kasım itibariyle Iran petrollerine ambargo uygulayacağını duyurdu.Bunun sonucunda Japonya, Güney Kore, Sri Lanka ve Avrupa ülkeleri, İran’dan petrol ithalatını azaltmayı planlıyor. Amerika, Hindistan’ı ambargoya dahil etmek için kendi rezervlerinden daha uygun fiyatlar sunabilir.Avrupa devletleri nükleer anlaşmayı sürdürmeye devam etse de, bazıları İran’ı sürüncemede bırakıyor.Fransa yeni büyükelçi atamasını geciktirirken devlete ait bir banka da İran’a olan ihracatla ilgili planları rafa kaldırdığını duyurdu.İran Rusya ve Çin’den yardım istiyor ancak Rusya için İran ambargosunun yarattığı petrol kıtlığını doldurmak daha karlı.Çin ise Amerika Birleşik Devletleri ile yaşanan ticaret savaşına odaklanmış durumda.

Hükümetin yabancı düşmanlara olan takıntısı içerdeki sorunlara odaklanılmasını engelliyor.Huzistan, ülkenin petrol rezervlerinin büyük çoğunluğunu elinde bulundurmakta, ancak yoksul ve ihmal edilmiş durumda.Bölgedeki Araplar yerel yönetimden uzaklaştırıldıklarını ve devrim muhafızlarının bölgenin suyunu ve petrolünü çaldığını iddia ediyor.Protestolar güçlükle bastırılırken göstericilerin petrol borularını sabote edip görevlilelere ateş açacakları iddia edildi.

Huzursuzluk tüm ülkeye yayılmış durumda.Ülkenin resmi para birimi Riyal yere çakılmış durumda.Uzun süredir rejimin destekçisi olan fakirler evlerinde konserve yemek biriktirmek zorunda.Resmi görevliler eriyen maaşlarını telafi etmek için çalıp gasp etmekten geri durmuyor.Nükleer anlaşmanın ardından gelen yabancı yatırımcılar geri döndü.Fransız okulundaki 350 öğrenciden geriye sadece 150’si kaldı.Pek çok İranlı da ülkeyi terk etmek istiyor.Bu talep o kadar arttı ki Almanya konsolosluğunda vize mülakatına girmek için 2 yıl süren bir sıraya girmeniz gerekiyor.

Yaptırımlarla geçen yıllar İran’ı dirençli ve kendi kendine yetebilen bir ülkeye çevirdi.Bazı temel gıda maddelerinin fiyatı arttı ancak bu artış ithalatı dayalı ekonomide olacak olandan çok daha düşük miktarda gerçekleşti.Bazı alaycılar bu durumun halkı fakirleştirirken dövizle petrol satan hükümeti etkilemediğini söylüyor.İki yıl yetecek rezervleri olduğunu söyleyen Ruhani için acı çeken Iran halkı daha büyük bir tehdit haline gelebilir.

https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2018/09/27/irans-troubles-are-mounting-at-home-and-abroad

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s